Gelin (Kına) Yası

Mart 10, 2012 No Comments »
Gelin (Kına) Yası

GELİN (KINA) YASI

Karamanlı’da evlenme ile ilgili geleneklerimizden biri de “Kına Gecesi“dir. Kına gecesinde söylenen yaslara bu yörede “Kına Yası” ya da “Gelin Yası” denilir.

Gelin yası; gelinin eline, ayağına ve saçına kına yakılması, baba evinden ayrılıp evlene­ceği kişinin (oğlanın) evine varıncaya kadar yapılan törenler sırasında yakılır.

Düğünün ilk günü (pazartesi ya da perşembe), davul – zurna eşliğinde, büyük bir coşku ile “oğlan” evinden “kız” evine gelinir. Getirilen kına, “oğlanın yengesi” tarafından gelinin eline yakılır. Bu sırada yenge ve gelin karşılıklı yas ederler. Gelin şu tür yaslar söyler:

Adelle’den aldım yaprak gınayı

Bezirgandan aldım türlü veleyi

Yakma yengem yakma ıssız gınayı

Benim ağ ellerim gına istemez

Benim siyah saçım gına istemez

Düğünün üçüncü günü gecesi, geç saatlerde, ikinci kına yakımı için tekrar “oğlan” evin­den gelenler, son kınaya da yakarlar. Buna yörede “gelinin eline kına basma” denir. Gelinin eline basılan bir top kına “oğlan” evine getirilir ve “oğlanın” eline yakılır. “Kız” evinde bu­lunan kızın arkadaşları, yaşıtları, yerel deyişle “kız bacıları”, “akrenleri”, gelinin eline, ayağına ve saçma kına yakarlarken gelin bu yası söyler:

Evimizin önü bir dönüm burçak

Saçımı söktüler geldi bir gucak

Şu ellerden gına gelmiş yakılacak

Ben yakınmam bacılarım yakınsın

Ben yakınmam akrenlerim yakınsın”

Düğünün son günü, “gelin çıkarma“dan önce, sıra ile ana-babası ve kardeşlerine sarılan gelin, çeşitli yasları dile getirir:

“Evimizin önü armut alanı

Üstümüzde dönen barut dumanı

Gelivermiş ayrılığın zamanı

Ağla anam ağla ayrılmayalım

Ayrılıp ayrılıp el olmayalım

Anam ektiğin bostan bitti mi

Uzun uzun kollarını attı mı

Yemedim ekmeğin aşın arttı mı

Ben gidiyom kaldır anam kaşını

Ben gidiyom artır anam aşını

İndim bahçaya nana biçmeye

Nana değil soğuk sular içmeye

Bacılarım gelmiş helâllaşmaya

Helâl et hakkını helâllar olsun

Ana ben gidiyom habarın olsun”

Gelin, son olarak evinden ayrılırken, orada bulunanlara söylediği yas da ilginç bir örnektir:

“Örtüverin alımı eller görmesin

Eller benim halımdan bilmesin

Dostlarım ağlayıp düşmanım gülmesin

Dostlarım ağladı düşmanım güldü

Düşmanın sözleri yerini buldu”

Gelin “oğlan” evine varınca da, onu karşılayan “kaynanasına” sarılıp çok anlamlı bir yas daha söyler:

“Merdiven başında bindim atıma

İşte geldim gul olmaya kapına

İster ağlat ister güldür sen beni

İstemezsen geri döndür sen beni”

Kuşkusuz, kına gecesinde edilen yasların tümü değildir bunlar… Gelinin güzelliğini, öksüzlüğünü, kaderini, küçük yaştan verilişini, gönlü olup olmamasını, gurbete ya da uzağa gidişini anlatan daha nice yaslar vardır:

“Gurbetin yolunda söktüm saçımı

Nedir anam bilemedim suçumu

Pek güccükden sardın anam göçümü

Pek güccükden sarışına ne diyen

Sular edip serpişine ne diyen

Şu karşıya garaçadır gurmuşlar

Ak eline al gınalar sürmüşler

Ben gelmeden seni gelin etmişler

Daha senin gelin olman geride

Daha senin düğün tutman geride”

772 views

Bunlar? Da Okuyun

Ne Düşünüyorsunuz?