Tümülüsler

Mart 24, 2012 No Comments »
Tümülüsler

TÜMÜLÜSLER

Tümülüs Nedir?

Tümülüs, kral ve  kral  ailesi için, önce  zemin  üzerine inşa edilen  mezar  odası, sonra üstüne  yığılan toprak  veya  taşlardan  oluşturulan  yapay  tepe tipi anıt  mezarlardır. Bu  mezarlar günün  mimarları tarafında  inşa edilirdi. Dış görüntüsüne  bakıp aldanmamak  lazım,  muazzam  bir  mimari içlerinde  barındırırlar. Kral  yada  kral  ailesinden  ölen  fertler kullandıkları  muhtelif  eşyaları ve  hediye  edilen  eşyaları  ile  birlikte, inşa edilen  taş yada  ahşap oda  içine  ceset  ile  birlikte  konulur. Tümülüsün  boyu, mimari estetiği ölen  kişinin zenginliği, değeri nispetinde  değişmektedir. Boyu  daha  yüksek olanlar  daha  zengin  krallar  için  yapılırdı. Bu  yapılar  her  zaman  9 metrenin  katları  olan   9,18,27,36… metre  gibi yükseltilere  sahiptirler.

Tümülüsler  yapay tepelerdir. Höyük  ile  aynı olmalarına  rağmen  bazı özelliklerinden  dolayı  höyüklerden  ayrılırlar.  En  belirgin  özelliği huni şeklinde  olması, tepe  açıcının dar  olması, yapının  yüzeyinde  kiremit, tuğla, küp ve  kül gibi malzemelerin  olmamasıdır. Tümülüs  yapılara  uzaktan ve  yakında  bakıldığından yapay olduğu  her zaman  gözü ısırır  ve  net  belirgindir. Tümülüs  iç  ve  dış  mimarisi  başta  ölenin  değerine  ve  coğrafik  yapıya  göre  değişir. Belli bir  standardı yoktur. Birden  fazla  mezar  odası  olanlarda  dramoz  dediğimiz moloz  taşlardan hiç bir  mimari özelliği bulunmayan ve   mezar  odasına  geçit  veren  tüneller  bulunmakta olup,  Frig  Tümülüslerinde  hiç bir  zaman  dramoz  bulunmamaktadır. Yine  Frig Tümülüsleri hariç toprağın  kaymaması  için alt   yerleşmede  krepiz  dediğimiz  moloz  iri taşlardan  örülü duvar  bulunur.

Tümülüsler  soyguna  karşı yapı  içinde  alınan  muhtelif tedbirle  birlikte   uzaktan  net  gözükebilecek  bir yerde  inşa edilmelerine  özen  gösterilirdi.

TÜMÜLÜS İÇ MİMARİSİ

Toprak Tümülüslerdeki Yapı:

Tüneller  yani giriş  koridorları  basit  yapılar  olarak  yapıldığından  zaman  içinde  çökmeler  oluşturmaktadır. Zaten amacı da  bu olmalı şeklinde yorumlanabilir. Bu çökmeler  sonucunda  Tümülüs  yüzeyinde  konikleşme  meydana  gelir  ve  tümülüsün  girişini ele verir.  Bunu  tespit etmek  için  Tümülüs’ün  batı  yönlerinde  orijinal  yüzeyin  bozulmamış olması  gerekmektedir. Frig  tipi Tümülüslerde  dramoz  tünel  bulunmamaktadır. Frig  tiplerini diğer tiplerden  ayıran  en  önemli   yüzey  özelliği,  çevresinde  krepiz  duvar  bulunmasıdır.

Toprak  Tipi Tümülüs  Katmanları  :

Dıştan  içe  doğru  sıralayalım:

1- Tümülüsün  inşasından  günümüze  kadar  oluşan   katman: Bu  katmanın  derinliği fazla  değildir.

2- Hediye  katman: Krala  bağlı  yerleşim  birimlerinde  getirilen  muhtelif  topraklardır. muhtelif  bölgelerden  gelen  bu toprak  çamur ile sıvanmıştır. Renk renk  bir  katman   oluşturur.

3- Ana  katman: Bölgeden  elde  edilen  toprak  yığmasıdır.

4- Taş  katman: Ana  koruma  katmanıdır. Çatı  şeklinde  Tümülüs’ü  korumaya  alır.

5- Kil  katman: Mezar  odasını  sulardan  korur. Bazen  kurutulmuş  kil  konulur ki bu  kilde  çok  serttir.

6. Bu katman: Tümülüs mezar  odasıdır.

Taş  Tümülülerdeki Yapı :

Oda yapısı  altıgen yapılıdır. Odanın üstünü bir  şemsiye  gibi kaplayan  taş kilit  tabaka  bulunur. Bu  tabaka temel  drok taşlarından  beslenerek  yukarıya  doğru bir  ters  bir  düz  olmak  üzere  harçla  örülür  ve  üstüne  kaya  tuzu  basılırdı. Bu  şekilde  mezar  odasını bir  şemsiye  gibi soygunlara  karşı  korurdu. Ondan  sonra çevreden   muhtelif  büyüklükte  taşlar  toplanılarak  yapay  bir tepe  oluşturulur.

Katmanları dıştan  işe  doğru sıralayacak olursak. Bunlar;

  • Çevrede  toplanmış taş katmanı
  • Koruma  tabakayı bağlayan  drok  taşlar ( Bu taşlar iri ve  moloz taşlardır.)
  • Koruma  taş  kilidi
  • Mezar  odası
  • Temel

Tümülüsler Nerelerde Yapılırdı?

Bir tepenin  Tümülüs  olup olmadığına aşağıdaki genel bilgiler  kullanılarak kesin  karar  verilmelidir.

  • Yakınında  su  kaynağı varsa.
  • Hakim  bir tepe, vadiye  bakan  yamaç  yüzeyinde  yada  düz  yerde  her taraftan  rahat  gözüküyorsa.
  • Yakın mesafe  içerisinde  yerleşim  yeri yada ibadet edilen  mekan  varsa.
  • Yüzeyinde küp, çanak, çömlek, kül, kiremit ve  tuğla  gibi malzemeler  yoksa,
  • Huni şeklinde  tepe  açısı dar  ise.

Bu koşulları taşıyan yapay tepecikler  tümülüs  yapılardır.

Tümülüs Tehlikeleri

Tümülüs yapılarda beklenen  tehlikelerin  başında  zehirlenme  olayı  gelir. Mezar  odası  o kadar  sağlam ki içeride  yanan  metal, çürüyen  cesette  ait  gazlar  kendiliğinden  temizlenmez  ve  oda  içinde  kalır. Açarken  buna  dikkat  edilmediği zaman  ölümle  sonuçlanabilecek  kadar  tehlikelidir. Oda açılırken  mutlaka  kazla  karşılaşılacağı  unutulmamalı, gaz  maskesi kullanılmalı  gaz  bir  aralık  açılınca  hemen  o alanda   hızlıca  uzaklaşmalıdır. Odada birken  gaz  çeşitli yöntemlerle  temizlenebilir. Nasıl  bir  yöntem  kullanırsanız  kullanınız  gaz  maskesi, plastik  eldiven  olmadan  mezar  odasında  objeler  toplanmamalıdır.

Frig Tümülüslerinde  su tuzakları vardır.  Yamaç yüzeyine  inşa  edilen  tümülüslerde  buna  dikkat  edilmelidir. Su  gözü  çıkma  ihtimaline  karşı  bir  çok  yöntem  kullanılır. Bunlardan  bir tanesi kazı tümülüsün  boyuna  göre  dik  yapılmasıdır.

Tümülüslerdeki objeler mutlaka  ama  mutlaka  plastik eldiven  kullanılarak  toplanmalı, aksi  halde  zamanla  tedavisi mümkün  olmayan  hastalıklara  yol  açmaktadır.

Tümülüslerde açılan  tünelin  çökme  tehlikesine  karşı,  şu  tedbirler  uygulanmalıdır; tünel  açılacaksa  çökme  tehlikesini aza  indirmek  üzere  taban geniş  tavan  tabana  göre  dar  olmalı  örneğin: temel 2  metre  ise  tavanı 1.5  metre  olmalı  yüksekliği bir  insanın  içinde  rahat  edebilecek  kadar geniş  olmalı gerektiğinde  ağaç dayanaklar  kullanılmalıdır.

3.496 views

Bunlar? Da Okuyun

Ne Düşünüyorsunuz?