Yöresel Dilimiz: “Garamanlıca”

Şubat 29, 2012 2 Comments »
Yöresel Dilimiz: “Garamanlıca”

YÖRESEL DİLİMİZ: “GARAMANLICA”

Karamanlı ilçesinin tarihine biraz göz gezdirenler, burada yaşayanların Karamanoğlu Beyliği’nin dağılmasından sonra buraya yerleşen halk olduğunu göreceklerdir. Karamanoğlu Beyliği tarih kitaplarından da hatırlayacağımız gibi Osmanlı Devleti’ni en çok uğraştıran beyliktir ki; Osmanlı Devleti’ne en son katılan beyliktir de. Beyliğe son veren Osmanlı Devleti, tekrar birleşip başına bela olmamaları için beyliği değişik yörelere dağıtmıştır. Bu yörelerden bir tanesi de şimdiki Karamanlı’mızın bulunduğu yerdir.

Tarihte Karamanoğlu Mehmet Bey deyince ilk akla gelen “Türkçe’ye verdiği önemdir”. Onun zamanında Türkçe resmi dil olmuş, çarşıda pazarda Türkçe konuşulmuştur. Böyle bir beylikten gelen Karamanlı halkı, taa Osmanlı zamanında diline sahip çıkmış, kültürel yozlaşmaya uğramamıştır ve öz Türkçe kullanmıştır.

Garamanlıca; herkes tarafından “Ege Şivesi” olarak bilinen, Burdur-Karamanlı ilçesinde konuşulan, yöresel bir konuşma tarzıdır. Garamanlıca bağımsız bir dil olarak değil de, yöresel bir ağız olarak nitelendirebiliriz aslında. Eskiden beri getirdiği kendine göre kuralları vardır.

  • Şimdiki zaman eki “-yor” “-ba” şekline dönüştürülmüştür.
    Sakallı İsa simit satıba. (Garamanlıca)
    Sakallı İsa simit satıyor. (İstanbul Türkçesi)
  • “K” harfi cümle ve kelime başlarında “G” şekline dönüşmüştür.
    Garamanlı‘ya geldik gali! (Garamanlıca)
    Karamanlı‘ya geldik gali! (İstanbul Türkçesi)
  • İsmin “-e” hali ile “-i” hali yerine kullanılmaktadır.
    Bene bildin mi?  (Garamanlıca)
    Beni bildin mi? (İstanbul Türkçesi)
  • Gelecek zamanda süreklilik bildiren “-ecek, -acak” zaman ekleri, “-ce, -ca” formuna dönüşmüştür.
    Olce varsa da olmaz. (Garamanlıca)
    Olacağı varsa da olmaz. (İstanbul Türkçesi)
  • İşaret sıfatı “Şu” yörede “Hu” şeklinde söylenmektedir.
    Hu sıfata bak! (Garamanlıca)
    Şu sıfata bak! (İstanbul Türkçesi)
  • “Artık, bundan sonra” sözcüklerinin yerine “gari,gali” kullanılmaktadır.
    Ne edelim gali? (Garamanlıca)
    Ne edelim artık? (İstanbul Türkçesi)

Hadandık!, Nişleban? ” gibi yöresel kelimelerin kullanıldığı Garamanlıca, modern Türkçe’ye nazaran kaba olarak algılandığından, Karamanlı dışında pek kullanılmamaktadır. Eğitim seviyesinin yükselmesi nedeniyle kullanım sıklığını yitirmeye başlayan Garamanlıca, kültürel zenginliklerimiz arasındadır. Unutulmaması için “GONUŞUVEN GALİ!

1.404 views

Bunlar? Da Okuyun

2 Yorum

  1. s.eren 30 Kasım 2014 at 21:15 - Reply

    Karamanin sivesi buysa ben Karamanli degilim!!! Karaman ege bölgesindemi ki ege sivesiyle konusalim..
    “olce varsa oluverir gali”diyen bir karamanli yoktur!!!

    Burdurun ilcesi “karamanli” sivesiymis bahaettiginiz.. pardon

    • Karamanoğlu Mehmet Bey 30 Kasım 2014 at 21:49 - Reply

      Karaman ve Karamanlı karıştı herhalde 🙂

Ne Düşünüyorsunuz?